O przedmiotach okcydentalistyki – cd.

Okcydentalistyka ma w swoim programie unikatowe przedmioty warsztatowe (patrz: siatka zajęć i komentarz do niej). Jednym z nich jest terminologia nauk humanistycznych w językach obcych (0200-2F004O). W jego ramach chcemy zaakcentować dwie sprawy:

  1. Humanistyka ma swą skomplikowaną terminologię, ale można ją przełożyć w jakimś stopniu na język codzienny. Można ją też przybliżyć, podając przykłady doświadczeń potocznych, odwołując się do podstawowych naszych aktywności. Nie chodzi o to, że w codzienności przytrafia nam się wszystko, ale że jest ona styczna ze sztuką, filozofią i innymi dziedzinami wiedzy bardziej, niż na ogół nam się  to wydaje.
  2. Trzeba być czujnym wobec słów, bo mają swoje skomplikowane, wiele mówiące genezy, ukrywają swe znaczenia, zmieniają je. Niektóre terminy zyskują lub tracą swoje własności opisowe czy też wartościujące. To także jest widoczne w doświadczeniu potocznym. Wiedza o tym, z jakiego języka pochodzi słowo, do jakiej kultury należy, jaka tradycja ukształtowała dane pojęcie, pozwala zrozumieć wieloznaczność pojęć i przemieszczenia znaczeń.

Dlatego zajęcia te zaczynamy od analizy naszych imion. W tym roku pracujemy w jedenastoosobowej grupie. Okazało się, że choć wszyscy mamy imiona pospolite, to pochodzą one z języków obcych: hebrajskiego, łacińskiego, celtyckiego, niemieckiego, greckiego. Jedno tylko jest być może pochodzenia staropolskiego, ale raczej litewskiego… Generalnie nazwy własne są wielce pouczające. Spróbujmy zwrócić uwagę choćby na miasta czy szczyty górskie. Pojedyncze słowo opowiada tu długą historię…

Następnie zajmujemy się perypetiami jednego tekstu w wielu przekładach. Śledzimy zmiany, uwarunkowania kulturowe tych modyfikacji, uproszczenia. To znakomicie widać na przykładzie Biblii. Oto próbka, do której zachęcił nas Arthur Danto, pisząc esej Beauty for Ashes inspirowany Księgą Izajasza[1] :

Beauty for Ashes? Dlaczego „piękno” zniknęło w językach hebrajskim, polskim, łacińskim i greckim?

Niuanse tekstu biblijnego w angielszczyźnie to osobna sprawa…

Badamy wybrane pojęcia z kultury i ich perypetie w językach greckim, łacińskim, polskim, angielskim i niemieckim (np. piękno, sztuka, smak, władza sądzenia). Sięgamy po takie terminy, które pozwolą nam zaobserwować, w jakich warunkach rodzą się stereotypowe uogólnienia. Sprawdzamy, co się dzieje, gdy słowa  potoczne, wulgarne zmieniają znaczenia włącznie z uzyskaniem neutralności znaczeniowej. Przypatrujemy się najbardziej popularnym prefiksom i sufiksom (post-, inter-, trans-, -izm/yzm, -zacja, -logia) i ich znaczeniu w budowaniu pojęć. Wreszcie, zajmujemy się tworzeniem pojęć, typami definicji i rodzajami błędów definicyjnych.

WKJ

[1]Arthur C. Danto, Beauty for Ashes, w: Regarding Beauty. A View of the Late Twentieth Century, red. N. Benezra, O. M. Viso, Hirshorn Museum and Sculpture Garden, Washington 1999.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s