Humanistyka bez filozofii??? Jak czytać teksty filozoficzne i się nie poddawać :-)

Dziś o kolejnych zajęciach warsztatowych. Wymyśliliśmy ten przedmiot, by studenci zdali sobie sprawę ze złożoności lektury tekstu filozoficznego. A w dalszej kolejności, by ci, którzy będą się filozofią pasjonować – mogli cieszyć się nią jak najwięcej; natomiast ci, którzy jej nie polubią – by potrafili docenić tak swobodę, jak i odpowiedzialność użytkownika języka filozoficznego.

prof. UŁ dr hab. Andrzej Indrzejczak o przedmiocie 

ANALIZA I REINTERPRETACJA TEKSTÓW FILOZOFICZNYCH

Rozumienie tekstu nie sprowadza się tylko do rozumienia słów czy zbudowanych z nich zdań, które w nim występują. Wymaga skupienia na powiązaniach między poszczególnymi zdaniami, budowie całości wyższego rzędu, próbie odszyfrowania intencji autora itp. Teksty filozoficzne często wymagają znacznie większego wysiłku intelektualnego, nawet jeżeli na pierwszy rzut oka nie sprawiają wrażenia szczególne trudnych. Przeprowadzone przeze mnie zajęcia koncentrowały się na trzech kwestiach.

1.      Analiza struktury tekstu. Porządny filozof nie przedstawia swoich poglądów bez należytego uzasadnienia. Śledząc tekst musimy umieć wyszczególnić zasadnicze tezy i oddzielić od zdań, które stanowią ich uzasadnienie  (racje, przesłanki)  lub odgrywają rolę wzmacniającą (np. przykłady). Z kolei ocena stopnia uzasadnienia danej tezy wymaga często uzupełnieniatekstu o pewne dodatkowe przesłanki, gdyż przedstawiane argumenty mają zazwyczaj charakter entymematyczny, tzn. pomija się w nich rzeczy, w opinii autora oczywiste. Studenci mieli okazję przeanalizować pod tym kątem wybrane fragmenty Kartezjusza, Platona, Augustyna i Gorgiasza.

2.      Interpretacja. Wiele tekstów jest niezrozumiałych czy po prostu wieloznacznych, czasem jest to efekt zamierzony przez autora. Dla ilustracji tych trudności próbowaliśmy interpretować fragmenty Heraklita i Nietzschego. Przy okazji przedyskutowaliśmy pewne kwestie teoretyczne, np. czy każda interpretacja jest dopuszczalna – jeżeli nie, to gdzie kończyć się powinna swoboda działań interpretacyjnych.

3.      Reinterpretacja. Teksty filozoficzne często żyją własnym  życiem a kolejne pokolenia badaczy odczytują je według klucza charakterystycznego dla własnej epoki. Dobrym przykładem były dzieje kolejnych sposobów czytania dialogów Platona. Reinterpretacji podlegają też same sylwetki filozofów, np. Sokratesa czy Machiavellego.

Muszę przyznać, że prowadzenie tych zajęć sprawiło mi sporo przyjemności – a mam nadzieję, że uczestnikom również.

Andrzej Indrzejczak

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s