Praktykowanie humanistyki w ramach okcydentalistycznych warsztatów

Program okcydentalistyki zawiera 12 przedmiotów prowadzonych metodą warsztatową – są to moduły Narzędzia badawcze i interpretacyjno-krytyczne I-VI. Obserwujemy na nich studentów podczas pracy i przekonujemy: że każde, najdrobniejsze, a rzetelnie wykonane zadanie staje się składnikiem dobrej praktyki; że przekształca się w przekonanie, iż można stosunkowo szybko realizować zadania, z którymi dotąd nie miało się do czynienia; że można tę realizację doskonalić wspierając się w grupie.

Doświadczeniami z prowadzenia tego typu zajęć na I roku okcydentalistyki – jako pierwszy – dzieli się mgr Marcin M. Bogusławski, prowadzący przedmiot:

Terminologia nauk humanistycznych w językach obcych

Zajęcia warsztatowe na okcydentalistyce, stały się dla mnie jedną z najpiękniejszych przygód intelektualnych i dydaktycznych. Nie kryję, nieco się ich obawiałem. Po pierwsze, nie byłem pewien, czy ich tematyka nie sprawdziłaby się lepiej realizowana w klasycznej, podawczej formie. Po drugie, był to pierwszy cykl zajęć, który w całości poprowadzić miałem metodą warsztatową. Obawy szybko przerodziły się jednak w satysfakcję – życzę sobie jak najwięcej zajęć przebiegających podobnie do tegorocznych warsztatów z okcydentalistami.

Moje podejście to metody warsztatowej ukształtowała prof. Aldona Pobojewska, od której nauczyłem się, że zajęcia warsztatowe mają na celu nie tylko i nie przede wszystkim przekaz informacji, ale także kształtowanie tzw. „miękkich kompetencji” (m.in. formułowanie i uzasadnianie własnego zdania, dialog jako narzędzie wspólnego poszukiwania prawdy, szacunek i życzliwość dla współrozmówców, wiara we własne zdolności intelektualne), dociekliwości intelektualnej (tutaj punktem wyjścia jest zachwianie poczucia oczywistości co do przyjmowanych prawd), wrażliwości moralnej oraz empatii.

Sprawne prowadzenie warsztatów jest efektywnym sposobem nie tylko przekazywania wiedzy, ale także włączania wszystkich słuchaczy w proces dociekań czy rozwiązywania grupowych nieporozumień i wykluczeń. Inaczej niż w perspektywie metod podawczych zajęcia warsztatowe adresowane są do uczestników traktowanych jako niepowtarzalne jednostki „z natury dobre oraz posiadające potencjalne zdolności twórczego rozwoju” [ten i pozostałe cytaty pochodzą z tekstu A. Pobojewskiej, Warsztaty z dociekań filozoficznych – narzędzie edukacji filozoficznej (i nie tylko)]. Zakłada się, że każdy z nas odpowiedzialny jest za to, w jakim kierunku zmierza oraz że „najwyższym autorytetem w tym procesie autokreacji jest własne doświadczenie jednostki, które zdobywa ona w kontaktach interpersonalnych”. Instrumentami, pozwalającymi, w moim odczuciu, najskuteczniej ucieleśnić te postulaty są dialog i interaktywne metody (współ)pracy.

Dialog otwiera słuchaczy na różnorodność stanowisk, uczy poszanowania odmiennych poglądów, obliguje do uzasadnienia własnego stanowiska, kształtuje poczucie „równouprawnienia rozmówców”. Nie ma w nim miejsca na pochopne oceny i krzywdzącą krytykę rozmówców zastępującą dyskusję z poglądami. Metody interaktywne uczą pracy samodzielnej i grupowej, angażują nie tylko sprawności intelektualne słuchaczy, ale także ich wyobraźnię i emocje. Nabywana przez uczestników warsztatów wiedza nie jest zatem abstrakcyjnym zbiorem reguł, definicji czy pojęć, ale materią, która angażuje i rozbudza dalszą ciekawość. Aby warsztaty były owocne, należy zbudować taki klimat zajęć, który zachęca do przyjęcia postawy dialogicznej i zaangażowanej.

Zasadnicza część naszych dociekań toczyła się w kręgu – dzięki temu zabiegowi nikt z nas nie był wyróżniony, nikt też nie mógł skryć się za plecami kolegi. Ważnym elementem dociekań było poczucie bezpieczeństwa i fakt równouprawnienia rozmówców – na straży stały tutaj zasady dobrego dialogu, które sformułowali sami słuchacze, zwracając uwagę na empatię, umiejętność słuchania, spokój, brak personalnej krytyki, dyskrecję, dobrowolność czy tolerancję jako warunki konieczne owocnej rozmowy. Materiał do dociekań zbierany był w sposób różnorodny. Punktem wyjścia mógł być odczytany tekst, interpretacja tekstu budowana z klocków lego (realizowana na podstawie licencji uzyskanej w Projekcie ΛΕΓΩ-ΛΟΓΟΣ), powiązanie muzyki i dyskursu, informacje odnalezione w Internecie, czy emocjonalne i intelektualne doświadczenie miejsca jako źródła sensów. W tym ostatnim przypadku zajmowaliśmy się związkiem historii i pamięci wiążąc Memoriał Radegast z filozofią dialogu Martina Bubera oraz Pomnik Pękniętego Serca z filozofią Innego Emmanuela Levinasa. Z reakcji studentów wiem, że niezrozumiała czy obca myśl dzięki powiązaniu z miejscem potrafiła otworzyć przed nimi swoje głęboko humanistyczne oblicze.

Jako że pojęcia humanistyki, którymi się zajmowaliśmy, ułożone były w bloki, po każdym z nich odbywał się warsztat podsumowujący. Na ostatnich zajęciach zadaniem słuchaczy było przygotowanie mapy pojęć, wskazanie ich wzajemnych hierarchii i powiązań. Słuchacze mieli także możliwość swobodnego wypowiedzenia się na temat warsztatów, przy czym zachęciłem ich do wskazania tych elementów, które można by udoskonalić.

Przygoda, jaką stały się dla mnie warsztaty, zaowocowała wielorako. Po pierwsze, zaufanie, dyskrecja, akcent położony na dobrowolność i postawę dialogiczną spowodowały dobrą frekwencję na zajęciach, a także zaangażowane w nich uczestnictwo. Po drugie, pozostały po warsztatach liczne ślady – regulamin dyskusji, prace graficzne czy zdjęcia budowli z klocków. Po trzecie blog, na którym studenci dzielili się doświadczeniami związanymi z tematyką zajęć [http://okcy-blog.blogspot.com/]. Po czwarte, Koło Naukowe Okcydentalistów, działające podług tych samych, dialogicznych, demokratycznych i interaktywnych zasad. Wspomniany blog, pomyślany początkowo jako związany z zajęciami, staje się narzędziem komunikowania i praktykowania humanistyki w ramach Koła. Najcenniejsza dla mnie jest bliskość, porozumienie i współzaangażowanie w dociekania, za które szczerze uczestnikom dziękuję!

Marcin. M. Bogusławski

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s